baġatur ~ batır

yiğit, bahadır.

batır “cesur adam, yiğit” < ET batur “batır, kahraman”; ayrıca Far. bahâdur < Moğ. bağatur. Eski Kıpçakçada bahadur olarak geçer (MAŞKARAOĞLU, S. KIRIM-TATAR SÖZ VARLIĞINDA BAZI EŞ ANLAMLI SIFATLARIN KULLANIMI ÜZERINE NOTLAR. Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi, (45), 105-125.)

Durmuş’un açıklaması: Alp kelimesi ile aynı anlama gelen bagatur ve sökmen kelimeleri de bulunmaktadır. Bagatur kelimesi “bahadır, kahraman” anlamındadır (Gabain, 2000: 266). Sökmen kelimesi de “yiğit, kahraman” anlamına gelmektedir (Kaşgarlı Mahmud, 1992: 266). Ancak bu kelimeler Türk kültür çevresinde tek başlarına ya da diğer kelimelerle birlikte “alp” kelimesi kadar yer almamışlardır. (Durmuş, E . (2020). ESKİ TÜRKLERDE ASKERİ YAPI . Asya Araştırmaları Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi , 4 (1) , 87-102 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/en/pub/asyar/issue/55675/743818)

Mete ismiyle “bahadır” kelimesinin alakası

Bahaeddin Ögel, Alman sinologu F. Hirth’ten faydalanarak Mao-Tun’un asıl adının eski Türkçedeki “bagatur” veya orta Türkçedeki “bahadır” olarak görür ve anlamı da boğadır. Çin
tarihlerinde Tuman’ın oğlunun adı Çin işaretleri ile yazılıyordu. 200 sene önce bu işaretler, Mete şeklinde okunmuş ve Türkiye’deki bilim adamları da batıdan Mete olarak almışlardır. Ögel’e göre bu Çince işaretleri “Mao-tun” olarak okumak gerekiyordu. Yani, Mao-Tun ile Oğuz bir mitolojik varlığın iki tarafı gibi ortaya çıkmışlardır.19 Türk destanları üzerinde çalışan ilk Türk ilim adamı olan Ziya Gökalp da Mao-Tun ile Oğuz Han’ın aynı kişi olabileceğini düşünmüştür. Ayrıca Dede Korkut Kitabı’nın Birinci Oğuznamesi’nin konusunu oluşturan Boğaç Han’ın da Oğuz Han olabileceğini söylemiştir
(Demir, R. İKİ TURAN HÜKÜMDARI: OĞUZ HAN VE MAO-TUN. İTİL SUWI AKA TURUR, 125.)

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.